Ngày chị sinh, trời cho làm mưa

Những tiến bộ kinh tế đáng kể cộng với việc tăng đầu tư cho giáo dục và y tế đã mang lại những thay đổi tích cực trong những nỗ lực giảm tỉ lệ tử vong trẻ sơ sinh ở Việt Nam. Năm 2017, tỉ lệ trẻ sơ sinh tử vong trước một tuổi đã giảm 60% so với năm 1964.

Sinh, a mother of three, Ngan Son, Bac Kan

Ảnh: Trải nghiệm lần sinh con thứ ba của Sinh đáng sợ hơn hai lần trước rất nhiều

Tuy nhiên, những thay đổi tích cực này lại diễn ra không đồng đều. Tại các cộng đồng dân tộc thiểu số ở những miền thôn quê hẻo lánh, bà mẹ và trẻ sơ sinh vẫn phải chịu nhiều rủi ro vì những khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng và thực trạng kiến thức về chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em vẫn chưa được quan tâm đúng mức.

Lần thứ ba Sinh sinh con gái đã để lại cho em những kí ức đáng sợ hơn hai lần sinh trước rất nhiều.

“Em sợ lắm, tưởng như sắp chết đến nơi khi chuyển dạ sinh My,” Sinh kể lại lần sinh nở thứ ba nhiều nguy hiểm vừa qua, “Bọn em không ra khỏi nhà để đi đến viện được vì trời mưa to suốt mấy ngày, đường nhão nhoét, trơn trượt không cách nào đi đâu được.”

Sinh và những người hàng xóm xung quanh sống ở một bản nhỏ tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn. Bản của Sinh cách trạm y tế gần nhất gần hai giờ đồng hồ đi bộ. Tại vùng quê hẻo lánh này, tình trạng lở đất rất dễ sảy ra mỗi khi có mưa lớn do cấu tạo địa chất, dẫn tới tình trạng giao thông bị ngừng trệ, cả xe máy cũng không thể đi lại được. Cách duy nhất để đi đâu đó trong những ngày mưa là đi bộ.

“Em đẻ hai đứa lớn ở bệnh viện huyện và tỉnh vì trong lúc mang thai bác sỹ đã khám và dự đoán là em sẽ khó sinh do xương chậu hẹp. Họ cũng khuyên lên tuyến trên để có bác sỹ có chuyên môn cao cũng như trang thiết bị tốt hơn.”

Khi bắt đầu cơn chuyển dạ sinh đứa con thứ ba, thời tiết bất thường đã không cho Sinh cơ hội đi đến bệnh xá gần nhất để được cán bộ y tế chăm sóc. Mặc dù rất lo lắng khi nghĩ đến cảnh phải sinh con ở nhà, chỉ có mỗi mẹ chồng hỗ trợ, Sinh cũng không còn lựa chọn nào khác.

“Em bắt đầu đau đẻ từ đêm hôm trước nhưng phải đợi đến lúc trời sáng thì mới dám ra đường. Không may là trời mưa mấy ngày liền, lúc ấy cũng không tạnh mà còn mưa to hơn.

“Thông thường đi từ nhà em tới trạm xá xã cũng mất gần hai tiếng vừa đi xe vừa đi bộ, nhưng hôm nào mà mưa thì không thể đi đâu được vì đường đất trơn trượt, rồi còn lở núi nữa.”

Rất may là Sinh có mẹ chồng, người cũng từng có chút kinh nghiệm, hỗ trợ đun nước, vệ sinh khăn xô, bông băng và chuẩn bị một con dao bằng cật tre để cắt rốn cho em bé. My chào đời ngay trước khi trời tối sau hàng loạt cơn đau của mẹ.

“Em đau đẻ khiếp lắm mà [đẻ xong] máu còn chảy đến mấy ngày sau mới thôi. Cũng không biết có phải tại em đẻ My ở nhà không đúng [cách] hay sao mà con bé rất hay ốm. Từ lúc sinh ra đến giờ ốm nặng, phải đi xuống viện điều trị viêm phổi hai lần rồi,” Sinh cho biết.

bamboo knife

Ảnh: My, con gái Sinh, được sinh tại nhà và bà nội em đã sử dụng một con dao làm bằng cật tre để cắt rốn cho em

Để giúp đỡ những bà mẹ như Sinh ChildFund gần đây đã triển khai thực hiện một dự án hỗ trợ đào tạo các cô đỡ thôn bản và y bác sỹ từ các trạm y tế nhằm nâng cao trình độ nghiệp vụ để họ có thể hỗ trợ những bà mẹ và phụ nữ mang thai tại nơi sinh sống trong trường hợp họ không thể đến trạm y tế và phòng khám.

Bà mẹ và người chăm sóc trẻ cũng được hưởng lợi từ các hoạt động này khi tham gia các chương trình tập huấn, trang bị kỹ năng chăm sóc bản thân và con họ trước, trong và sau khi mang thai sinh nở.

Bên cạnh đó, ChildFund cũng hỗ trợ cán bộ y tế tại vùng xâu và xa những kiến thứ cập nhật về chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em. Tại huyện Ngân Sơn, 35 cán bộ y tế và cô đỡ thôn bản sẽ được tham gia các chương trình tập huấn, đào tạo nghiệp vụ do các bác sỹ đầu ngành tại các bệnh viện hàng đầu ở Việt Nam đảm nhiệm. Những chuyên gia này không những hỗ trợ đào tạo kiến thức chuyên môn mà còn hướng dẫn và trực tiếp hỗ trợ việc quản lý ca.

Anh Chung, cán bộ dự án của ChildFund cho biết: “Bất kể sinh sống ở đâu với điều kiện như thế nào, việc sinh nở của phụ nữ luôn đi kèm với nhiều rủi ro. Nguy cơ còn tăng lên nhiều lần nếu phụ nữ không có được các dịch vụ y tế đảm bảo chất lượng. ChildFund mong muốn có thể hỗ trợ bà mẹ và trẻ em như Sinh và các con của cô có được cơ hội thụ hưởng dịch vụ y tế tốt nhất cũng như giảm thiểu mối lo lắng của các bà mẹ khi đến thời điểm sinh nở.” 

Tin khác